وقتی سخن از زبان به میان می‌آید با خود می‌گوییم، بله مغز پایه و اساس زبان را در ذهن ما شکل می‌دهد. کاملاً درست است اما کدام قسمت مغز این را اغلب نمی‌دانیم.

از آنجایی که دسترسی فیزیکی مستقیم به مغز آسان نبوده است، دانشمندان سعی بر این داشتند، با توجه به اتفاقاتی که ممکن است در شرایط مختلف برای انسان‌ها در زمینه گفتار آن‌ها بیفتد را بررسی کنند.

اکنون خاطره‌ای از فلاهرتی (۲۰۰۴) را با هم می‌خوانیم:

سابقاً بیماری داشتم که از ناحیه‌ی راست مغز سکته کرده و به زمین افتاده بود و به‌خاطر فلج شدن پای چپش نمی‌توانست راه برود. او دو روز روی زمین دراز کشید، نه بخاطر اینکه کسی به او کمک نکرد، بلکه می‌خواست با مهربانی شوهرش را مطمئن سازد که حالش خوب بوده و پایش هیچ مشکلی نداشته است. روز سوم همسرش برای معالجه‌ی وی رجوع کرد. وقتی از او پرسیدم چرا نمی‌تواند پای چپش را حرکت دهد و پایش را بالا آورد. تا آن را ببیند، او با بی‌تفاوتی گفت که این پا متعلق به شخص دیگری است.

با این مثال متوجه می‌شویم که آن زن نمی‌توانست پای خود را بشناسد اما می‌توانست راجع به آن حرف بزند. زن توانایی سخن گفتن را داشت، پس قسمت راست مغز متعلق به سخن گفتن نبود.

جالب توجه است که بدانیم بررسی رابطه‌ی میان زبان و مغز، “عصب‌شناسی زبان” نام دارد.
این بررسی جهت آن صورت گرفته بود تا بخش زبان در مغز تعیین شود. بعد از بررسی‌های زیاد در این‌باره سمت چپ مغز به عنوان بخش زبانی ما معین شد.

در این قسمت مراحل تولید کلمه در مغز به صورت مختصر بیان می‌شود.

تشکیل و تولید کلمه بر اساس “نظریه منطقه‌بندی” شکل گرفته و به این‌ صورت می‌باشد:

“کلمه از طریق ناحیه‌ی ورنیکه (قشر گفتاری پسین که نقش بسزایی در فهم گفتار دارد) شنیده و فهمیده می‌شود. این علامت سپس از طریق راه کمانی به ناحیه‌ی کمانی (ارتباط مهم میان نواحی بروکا و ورنیکه را ایجاد می‌کند ) منتقل می‌شود که در آنجا آمادگی لازم برای تولید کلمه ایجاد می‌شود. سپس علامتی به بخشی از قشر حرکتی (این ناحیه در تولید فیزیکی گفتار نقش دارد) فرستاده می‌شود تا کلمه به شکل فیزیکی بیان شود.

حالا شاید بپرسید ارتباط ما با زبان‌شناسی در چه چیزی است؟
باید بگویم این مطالب علمی در رابطه با قسمتی از بدن ما که کلمات را می‌فهمد و تولید می‌کند، می‌تواند یکی از مطالب بروز زبان‌شناسی باشد و در ظاهر ربطی به ترجمه ندارد؛ اما هرطور که فکر می‌کنم می‌بینم تا زبان نباشد نه نوشتنی هست و نه ترجمه‌ای! پایه‌ای همه چیز را بشناسیم اما در حد اعتدال و تا جایی که ذهن ما اجازه‌ی ورود و همراهی با آن را می‌دهد.

پی‌نوشت ۱: بروکا؛ ناحیه‌ی مهمی در مغز که نقش مهمی در تولید گفتار دارد.
پی‌نوشت ۲: مطلب زبان‌شناسی این مبحث برگرفته از کتاب “مطالعات زبان از جورج یول” است.